استاد غلامحسین بنان ، صدای پروانه ای
در اردیبهشت ماه سال 1290 خورشیدی در تهران خیابان زرگنده (قلهک)،چشم به این جهان گشود. پدرش کریم خان بنان الدوله نوری و مادرش دختر شاهزاده محمد تقی میرزارکنی (رکن الدوله)بود. از شش سالگی بخاطر توصیه استاد نی داود به خوانندگی و نوازندگی ارگ و پیانو پرداخت و در این راه از راهنمایی های مادرش که پیانو را بسیار خوب می نو
اخت بهره ها گرفت، اولین استاد او پدرش بود و دومین استاد، مرحوم میرزا طاهر ضیاءذاکرین رثایی و سومین استادش مرحوم ناصرسیف بوده اند.
بنان در سال 1321 خوانندگی را در رادیو آغاز کرد، درآن زمان، شادروان روح اله خالقی مسئولیت رادیو را بر عهده داشت، روزی که بنان با عبدالعلی وزیری جهت امتحان به رادیو می روند در دفتر روح اله خالقی، ابوالحسن صبا هم نشسته بوده، از بنان میخواهند که برای ایشان قطعه ای بخواند و او «درآمد سه گاه» را آغازمیکند و صبا هم باویلن او را همراهی می کند. هنوز «درآمد» تمام نشده بود که خالقی به صبا می گوید:«شما نواختن ویلن را قطع کنید» و به بنان اشاره می کند «گوشه حصار» را بخواند و بنان بدون اندک مکثی ، با چنان مهارت و استادی «درآمد حصار» را می خواند و به «سه گاه» فرود می اید که روح اله خالقی بی اختیار برخاسته و او را در آغوش گرفته و می بوسد و آینده وی را در هنر آواز درخشان پیش بینی می کند. صدای بنان، بسیار لطیف و شیرین، زیبا و خوش اهنگ، کوتاه می خواند ولی درهمین کوتاهی، ذوق و هنر بسیار نهفته است، تحریرهای او چون رشتهء مروارید غلطانی، به هم پیوسته و مانند آب روان است. از سال1321 صدای غلامحسین بنان، همراه با همکاری عده ای از هنرمندان دیگر از رادیو تهران به گوش مردم ایران رسید و دیری نگذشت که نام بنان زبانزد همه شد و شیفتگان فراوانی در سراسر کشور پیدا کرد. خالقی او را در ارکستر انجمن موسیقی شرکت داد و با ارکستر شماره یک نیز همکاری را شروع کرد و از بدو شروع برنامه همیشه جاوید «گلهای جاویدان» بنا به دعوت استاد ارجمند داود پیر نیا همکاری داشت. بنان در طول فعالیت هنری خود، حدود 450 آهنگ را اجرا کرد و آنچه که امتیاز مسلم صدای او را پدید می آورد، زیر و بم ها و تحریرات صدای او است که مخصوص به خودش می باشد. بنان نه تنها در اواز قدیمی و کلاسیک ایران استاد بود، بلکه در نغمات ج
دید و مدرن ایران نیز تسلط کامل داشت. تصنیف زیبا و روح پرور «الهه ناز» او بهترین معرف این ادعا می باشد. غلامحسین بنان به سال 1315 خورشیدی به سمت بایگان در اداره کل کشاورزی استخدام شد و بعد از چندی به شرکت ایران بار که مرکز آن در اهواز بود منتقل گشت. پس از چند سال به معاونت آن اداره منسوب گردید. در سال 1321 به تهران آمد و بنا به پیشنهاد مرحوم فرخ که وزیر خواربار بود، به سمت منشی مخصوص وزیر به کار پرداخت. بعد از تغییر کابینه، به اداره کل غله و نان منتقل شد و چندی کفالت اداره دفتر و کارگزینی و مدتی هم مسؤولیت تحویل کوپن نان تهران را بر عهده داشت. در سال 1332 به پیشنهاد شادروان خالقی به اداره کل هنرهای زیبای کشور منتقل شد و به سمت استاد آواز هنرستان موسیقی ملی به کار مشغول گردید و در سال 1334 ریئس شورای موسیقی رادیو شد. غلامحسین بنان از ابتدا در برنامه های گلهای جاویدان و گلهای رنگارنگ و برگ سبز شرکت داشته که ره آورد این همکاری ها دهها برنامه گلهای جاویدان، گلهای رنگارنگ و برگ سبز می باشد.و برنامه های متعدد و گوناگون دیگری که از این خواننده بزرگ و هنرمند به یادگار مانده است. غلامحسین بنان مدتها بود که مبتلا به ناراحتی جهاز هاضمه شده بود از طرف دیگر حنجره اش نیز آمادگی بیان نیازهای درونیش را نداشت و به همین دلیل اندک اندک از خواندن اجتناب ورزید و از صحنه هنر کناره کشید و دیگر حدود بیست سال آخر عمر را تقریبا فعالیت چشم گیری نداشت و روز به روز ناراحتی جهاز هاضمه او را بیشتر رنجور می کرد و متاسفانه کوشش های پزشکان و خاصه مراقبت ها و از خود گذشتگی های پری بنان همسر وفادار و مهربانش هم مؤثر نبود.سرانجام درساعت 7 بعدالظهر پنجشنبه هشتم اسفندماه سال 1364 خورشیدی در بیمارستان ایرانمهر این جهان را بدرود گفت. روانش شادباد.
نمونه ای از همکاری آن استاد با گلهای رنگارنگ و رادیو
گلهای رنگارنگ شماره 190 ،یکی از کارهای زیبا و منحصر به فرد این استاد گرامی بوده که شما را به دانلود کردن آن دعوت میکنم . البته نسخه اصلی این برنامه حدود30 دقیقه میباشد که شامل تکنوازی ها و درآمد میباشد من متاسفانه موفق به آپلود آن روی اینترنت نشدم ولی میتوانید قسمت اصلی این برنامه را که استاد بنان میخواند و حدود 9 دقیقه است ،دانلود کنید.کسانی که برنامهwin rar را در کامپیوتر خود دارند میتوانند نسخه کامل آن را که بصورت فشرده است دانلود کنند.
گلهاي رنگارگ شماره190-خواننده استادبنان-آهنگسازعلي تجویدی -
سه گاه (سال:1334)
(مدت زمان8:25)
مرا عاشقي شيدا فارغ از دنيا توکردي، تو کردي
مرا عاقبت رسوا مست و بي پروا تو کردي، تو کردي
نداند کس، جانا،چه کردي چه ها کردي با ما چه کردي
دوچشمم چو دريا، در افشان گهر زا تو کردي، تو کردي
روان از چشم ما، گهرها درياها، تو کردي، تو کردي
نه يک دم از جورت فغان کردم نه دستي سوي آسمان کردم
منم اکنون چون خاک راهي غباري در شام سياهي
اگر مهري رخشد تو آن مهري اگر ماهي تابد، تو آن ماهي
اگر هستي پايد، تو هستي اگر بودي بايد تو بودي
بي لطف و صفا، باشد به خدا، بي تو هستي ها
از ديدارت، از رخسارت، اي جان بينم، سرمستي ها
شميم روح افزايي
مشکي، عودي، چنگي رودي
(دانلود نسخه کامل بصورت فشرده شده)
گوشه دیلمان در آواز دشتی یکی از گوشه های زیبا و جان بخش و روح نواز است که با صدای نرم و زیبای استاد بنان زیبایی دوچندان پیدا کرده است.
چنان در قید مهرت پایبندم که گویی آهوی سر در کمندم
گهی بر درد بی درمان بگریم گهی بر حال بی سامان بخندم
نه مجنونم که دل بردارم از دوست مده گر عاقلی بیهوده پندم
اشعار بعضی از آثار ماندگار استاد بنان
الهه ناز
باز ای الهه ناز ، با دل من بساز ، کاین غم جانگداز ، برود ز برم
گر دل من نیاسود ، از گناه تو بود ، بیا تا ز سر گنهت گذرم
باز می کنم دست یاری به سویت دراز
بیا تا غم خود را با راز و نیاز ز خاطر ببرم
گر نکند تیر خشمت دلم را هدف
به خدا همچو مرغ پر شور و شعف به سویت بپرم
آن که او به غمت دل بندد چون من کیست
ناز تو بیش از این بهر چیست
تو الهه نازی در بزمم بنشین ، من تو را وفادارم بیا که جز این نباشد هنرم
این همه بی وفایی ندارد ثمر ، به خدا اگر از من نگیری خبر ، نیابی اثرم
این همه بی وفایی ندارد ثمر ، به خدا اگر از من نگیری خبر ، نیابی اثرم
ای ایران
ای ایران ای مرز پر گهر ای خاكت سرچشمه هنر
دور از تو اندیشه بدان پاینده مانی و جاودان
ای دشمن ار تو سنگ خاره ای من آهنم
جان من فدای خاك پاك میهنم
مهر تو چون شد پیشه ام دور از تو نیست اندیشه ام
در راه تو كی ارزشی دارد این جان ما
پاینده باد خاك ایران ما
سنگ كوهت دُر و گوهر است خاك دشتت بهتر از زر است
مهرت از دل كی برون كنم برگو بی مهر تو چون كنم
تا گردش جهان و دور آسمان بپاست نور ایزدی همیشه رهنمای ماست
مهر تو چون شد پیشه ام دور از تو نیست اندیشه ام
در راه تو كی ارزشی دارد اين جان ما پاینده باد خاك ايران ما
ایران ای خرم بهشت من روشن از تو سرنوشت من
گر آتش بارد به پیكرم جز مهرت بر دل نپرورم
از آب و خاك و مهر تو سرشته شد دلم مهرت ار برون رود چه می شود دلم
مهر تو چون شد پیشه ام دور از تو نیست انديشه ام
در راه تو كی ارزشی دارد اين جان ما پاینده باد خاك ایران ما
آهنگساز : استاد روح الله خالقي
شاعر:دکتر حسین گل گلاب
بهار دلنشین
تا بهار دلنشین آمده سوی چمن ای بهار آرزو بر سرم سایه فکن
چون نسیم نوبهار بر آشیانم کن گذر تا که گلباران شود کلبه ویران من
تا بهار زندگی آمد بیا آرام جان تا نسیم از سوی گل آمد بیا دامن کشان
چون سپندم بر سر آتش نشان بنشین دمی چون سرشکم در کنار بنشین نشان سوز نهان
تا بهار دلنشین آمده سوی چمن ای بهار آرزو بر سرم سایه فکن
چون نسیم نوبهار بر آشیانم کن گذر تا که گلباران شود کلبه ویران من
بازآ ببین در حیرتم بشکن سکوت خلوتم چون لالهء تنها ببین بر چهره داغ حسرتم
ای روی تو آیینه ام عشقت غم دیرینه ام بازآ کنون در این بهار سر را بنه بر سینه ام
شعر : بيژن ترقی
دستگاه : همايون
کاروان
همه شب نالم چون نی كه غمی دارم دل و جان بردی اما نشدی يارم
با ما بودی بی ما رفتی چون بوی گل به كجا رفتی تنها ماندم تنها رفتی
چون كاروان رود فغانم از زمين بر آسمان رود دور از يارم خون می بارم
فتادم از پا به ناتوانی اسير عشقم چنان كه دانی
رهائی از غم نمی توانم تو چاره ای كن كه ميتوانی
گر ز دل برآرم آهی آتش از دلم خيزد
چون ستاره از مژگانم اشك آتشين ريزد
چون كاروان رود فغانم از زمين بر آسمان رود دور از يارم خون می بارم
نه حريفی تا با او غم دل گويم نه اميدی در خاطر كه تو را جوبم
ای شادی جان سرو روان كز بر ما رفتی از محفل ما چون دل ما سوی كجا رفتي؟
تنها ماندم ، تنها رفتی چو ن بوی گل به كجا رفتی؟ به كجائی غمگسار من فغان زار من بشنو بازآ
از صبا حكايتی ز روزگار من بشنو بازآ بازآ سوی رهی
چون روشنی از ديده ما رفتی با قافله باد صبا رفتی تنها ماندم،تنها ماندم
او فرشته بود و وقتی میخواند انگار که پروانه نفس تازه میکند
منبع قسمتی از زندگی نامه:گلهای رنگارنگ