پرواز ابرها ، به بهانۀ درخشیدن کیهان کلهر با شهر خاموش
ضمیمۀ امروز روزنامۀ جام جم ( نسل 3 ) مطلبی مفید و خواندنی دربارۀ کیهان کلهر و فعالیت های افتخار آفرین اخیرش در زمینۀ موسیقی بین المللی ، منتشر کرد که شما را به خواندن آن در ادامه دعوت می کنم.چند وقتی بود که کمبود مطلب در مورد این هنرمند گرانقدر را در وبلاگ آواز احساس می کردم.
فـيـلـمـــي
را كـــه فـــرانــســيــس كــاپــولا در ســال 2006 ســاخـتــه،
ديــدهايــد؟ اسـمــش «جــوانــي بـدون جـوانـي» اسـت. خـبـر سـاخـت ايـن
فـيـلـم كـه مـنـتـشر شد، پشت بندش رسانهها خبر دادند كه موسيقي متن اين
فيلم را «ازوالدو گوليف» آهنگساز مشهور آرژانتيني ميسازد و از كيهان كلهر
خواسته است كه كمانچهاش را بزند. اگر اين فيلم را ديدهايد، صداي كمانچه
كيهان كلهر را در آن شـنـيديد؟ بعد از اين كه فيلم ساخته شد، هيچ اثري از
«ازوالدو گوليف» و كيهان كلهر در فيلم نبود. اگر به سايتIMDB
هم برويد ميبينيد كه موسيقي متن را «لو ژوربين» ساخته است و خودش و يك
نفر ديگر هم ويولا و سنتور زدهاند، اما آبان 1385 خبري منتشر شده بود كه
ميگفت: «كلهر هماكنون در اين كشور مـشـغـول ضـبـط 
قـطـعـاتـي
بـه صـورت تكنوازي با ساز كمانچه است كه براي بخشهايي از اين فيلم توسط
«ازوالدو گوليف» در نظر گرفته شده است.» و همين چند روز پيش هم خبردار
شديم كه در آمريكا همراه با اركـسـتـر سـمـفـونـيـك شـيـكـاگـو قطعات
موسيقي فيلم «جواني بدون جواني» را به صحنه برده است.حالا از همه اينها
بگذريم، كسي از شما از آذر سال 1384 بـه ايـن طـرف، كمانچهنوازي كيهان
كلهر را از نزديك ديده است؟ منظورم از آخرين باري است كه او بـا مـحمدرضا
شجريان، حسين عليزاده و همايون شجريان در تالار كشور روي صحنه
رفتند.كـيـهـان كـلـهر از اين گروه كه جدا شد، ديگر هيچ كنسرتي در ايران
برگزار نكرد، اما خاطره آن همكاري تا مدتها براي مخاطبان موسيقي ايراني
به جا ماند. بايد البته همين جا قدرداني كرد از كسي كه ضبط را
اخـــتــــراع كــــرد و گــــذاشــــت كــــه مــــوســيــقــــي
مــســــافــــر سرزمينهاي بسياري شود. حسين عليزاده درباره آن همكاري
گفته است: «واقعا اين دوره همكاري، حس و حـال خـوبي براي همه
ما داشت و ما واقعا به هم احساس نزديكي و دوستي ميكرديم. اگر آن كار را
شـروع كـرديـم به دليل همان احساس نزديكي بود و اگـر هـم تـمـام شـد بـاز
بـه دلـيـل حـفظ آن دوستي بود. دلـمـان نـمـيخـواسـت كـه كـارمـان به
كاري روزمره و تكراري تبديل شود و مردم صرفا به خاطر اين كه چند اسـم را
كـنـارهـم ميبينند. به كنسرت ما بيايند. در آن گــروه تــا جــايـي كـه
مـوسـيـقـي مـا را ارضـا مـيكـرد، بـه كـارمـان ادامـه داديـم و بـعد هر
كدام از ما بيشتر سعي كرديم به فعاليتهاي شخصي خودمان برسيم. بويژه
ايـــن كـــه هــمـــه مـــا افـــراد گـــرفـتــاري بــوديــم و بــايــد
بــه مسووليتمان در پروژههاي ديگر ميرسيديم.»در اين مدت شايد شرايط
اجراي موسيقي در ايران بــراي كـلـهــر فـراهـم نـبـوده كـه او را وادار
بـه اعـتـراض نــســبـــت بـــه ايـــن شـــرايـــط كـــرده اســـت:
«شــمـــا ديــگـــر نوازندهاي را نميبينيد كه بيايد و فقط يك ساعت ساز
تـنـهـا بزند. گروهها بيشتر قطعاتي را اجرا ميكنند كه مـعـمـولا همراه
خواننده است. در اين ميان، حتي در مـوسـيـقـي آوازي نـقش ساز و آواز
كمرنگتر شده و معمولا جاي خود را به قطعاتي كه با استفاده بيش از حد از
سازهاي كوبهاي اجرا ميشوند، داده كه فقط در صـدد ايـجـاد هـيـجـان
هـسـتـنـد تـا لـمس كردن روح مـخـاطب. در حالي كه شخصيت موسيقي ايراني در
تكنوازي، دونوازي و در رشته موسيقي با كلام در ساز و آواز نهفته است. حال
اگر كار گروهي ارائه ميشود آن هم رشتهاي ديگر است و دنبالكنندگان
بيشتري دارد، خـوب مـيشـد كـه بـخـشهـاي مـهمتري هم به تـكـنوازي
اختصاص داده ميشد، اما سليقه موسيقي عـامـه سـلـيـقـهاي اسـت كـه
مـوسـيـقـيـدانـان را بـه اشـتـبـاه انداخته است.»با اين همه، كلهر گروه
كوچكي هم در ايران دارد كــه از نــوازنــدگـانـي كـه چـنـد سـالـي اسـت
بـا آنـهـا كـار ميكند، تشكيل شده و اتفاقا دوست دارد كه با آنها در
ايران به اجراي زنده موسيقي بپردازد، اما بعد از 3 سال دوري او از صحنه
موسيقي در ايران، اين امكان هنوز ميسر نشده است.
كلهر
يكي از هنرمندان بيحاشيه و بـيسـروصـداي مـوسيقي است. در همه جا هست و
ممكن است كسي متوجهش نشود. جار و جنجالي به همراه ندارد و خبر كارهايش را
وقتي ميخوانيم كه به ساماني رسيده باشند. پس او هنرمندي است كه اهل وعده
دادن نيست.3 سال است كه صداي كمانچه كيهان كلهر را به صورت زنده
نشنيدهايم، اما اين به آن معني نيست كه او هــــم در طـــول ايـــن
مـــدت بــيــكـــار نــشــســتـــه اســـت. آلبومهاي مختلفي از او به
بازار موسيقي ايران آمده كه هــــر كــــدام از آنــهــــا دنــيـــاي
تـــازهاي را پــيـــش روي مـــا ميگشايند و صداي كمانچه كيهان كلهر را
تا مدتها در ذهــن و گــوشـمــان نـگــه مـيدارنـد. مـثـل آن گـوش
مـاهـيهـايـي كـه كنار ساحل افتادهاند و تا ماهها حتي 
وقتي
از دريا جدا باشند، صداي دريا ميدهند.آخـريـن آلـبـوم كـيـهـان كـلـهـر
كـه در خـارج از ايران منتشر شده، به نام «شهر خاموش» عنوان برترين آلبوم
سال را از سوي مجله سانگلاينز دريافت كرده است. سانگلاينز مجله معتبري
در زمينه موسيقي در سطح جـهـان اسـت. كـيـهـان كـلـهـر آلـبوم شهر خاموش
را به همراه كوارتت زهي بروكلين رايدر اجرا كرده است. ايـن اثر كه براي
كودكان حلبچه ضبط شده با زمزمه حزين بداههنوازي سازهاي زهي آغاز
ميشود.عـلاوه بـرايـن كـيـهـان كـلـهـر پـروژههاي مختلفي را آغـاز كـرده
و بـه انـجـام رسـانـده اسـت كـه يكي از آنها پروژه جاده ابريشم است كه
نواي جادويي كمانچه او را ميشود در كنار سازهاي كشورهاي مختلف كه در مسير
جاده ابريشم بودهاند، شنيد.او آخـــريـــن كــنــســـرتـــش را اوايــل
آبــان امـســال، در سازمان ملل در نيويورك اجرا كرده است. در اين اجرا كه
مناسبت آن روز جهاني سازمان ملل در نيويورك بــرگــزار شــد، كـيـهـان
كـلـهـر بـه هـمـراه يـويـومـا نـوازنـده آسـيـــايـــي اروپـــايـــي،
عـــالــيـــم قــاســماف از آذربــايـجــان، نـوازنـدگـان چـيـنـي و يـك
سـري نـوازنـدگـان سـازهاي زهـــي در ســـازمـــان مـلــل در حـضــور
تـمــامــي سـفــراي كـشــورهــاي جـهــان و رئـيـس جـديـد سـازمـان مـلـل
بـه اجـراي بـرنامه پرداخت كه با استقبال زيادي روبهرو شـــد. مـــا هــم
وصــف آن و گــزارشــش را در گــزارش نيويوركتايمز كه در رسانههاي ايران
ترجمه شده بود خـــوانـــديـــم و از قـــديـــم گـفـتــهانــد كــه
وصــفالـعـيــش، نصفالعيش. گروه كيهان كلهر در اين كنسرت، شهر خـامـوش
را اجـرا كـردنـد و گـزارشـگر نيويوركتايمز نـوشت: «شهر خاموش اثري
سحركننده و تاثيرگذار دربـاره روسـتـاي حـلـبـچـه اسـت؛ روسـتـايـي كـه
صـدام حـسـيـن آن را بـمـبـاران شـيميايي كرد. در اين اثر ساز كـمـانـچه
ماتم و زاري كودكان حلبچه را به مخاطب منتقل ميكند.»كنسرت در كنار اهرام
ثلاثه مصر، اجرا در هاليوود براي مولانا، همراه با گروه جاده ابريشم در
شانگهاي، بداههنوازي به همراه حميدرضا نوربخش در پاريس و... ازجمله
فعاليتها او در ماههاي اخير بودهاند.
از كرمانشاه به ديگر نقاط جهان – بیوگرافی کوتاهی از کیهان کلهر
كيهان كلهر در سال 1342 شمسي در خانوادهاي كرمانشاهي و موسيقيدوست در تهران چشم به جـهـان گـشـود. كـار مـوسيقي را از 5 سالگي به صورت آزاد شروع كرد. 12 ساله بود كه به صورت حرفهاي به موسيقي پرداخت و در 13 سالگي با اركستر راديو تلويزيون كرمانشاه شروع به همكاري كرد. كلهر مدتي كوتاه با گروه شيدا در مركز هنري «چاووش» همكار بود. در 17 سالگي مقيم ايتاليا شـد و سـپـس بـه نـيت ادامه تحصيل راهي كانادا شد و در رشته آهنگسازي از دانشگاه كارلتن اتاوا فارغالتحصيل شد.كيهان كلهر براي شناساندن موسيقي ايراني به غيرايرانيها تلاش بسياري كرده اســت، هـمـكــاري او بــا هـنــرمـنـدان هـنـدي ازجـمـلـه «شـجـاعـت حـسـيـن خـان( »غـزل) يـا بـا كـوارتـت كرونوس(Kronos Quartet)، (جاده ابريشم)، يويوما و اركستر فيلارمونيك نيويورك او را به هنرمندي جهاني تبديل كرده است و شنوندگان زيادي در بين غيرايرانيها دارد. او مدتي هم يكي از اعضاي ثابت گروه دستان بود.
موسيقيدانانی كه بـا كيهان كلهر همكاری داشتهاند :
شجاعت حسين خان :
شـجــاعــت
حـسـيـن خـان، پـسـر و شـاگـرد اسـتـاد مشهور سيتار هند ولايت خان و از
نوازندگان و مـوسـيـقـيـدانهـاي بـرجسته شمال هند است. او نـوازنـدگـي
سيتار را از 3 سالگي شروع كرده و اولـيـن كـنـسـرتـش را در 6 سـالـگـي
بـرگزار كرده است. در بيشتر جشنوارههاي مهم موسيقي در هند و بيرون از هند
حضور دارد. استاد موسيقي دانـشـگـاه يـوسـيالاي آمـريـكـاسـت و وقـتش را
ميان هند و كاليفرنيا ميگذراند. سانديپ داس، طبله نواز گروه، يكي از
بهترين طبله نوازان نسل جوانتر موسيقيدانهاي هند است. عضو گروه جـــاده
ابـــريــشـــم يـــويــومــاســت و بــا بـسـيــاري از نـوازنـدگـان
سـرشـنـاس مـوسـيـقـي كلاسيك هند هـمـكــاري داشـتـه اسـت. كـنـسـرتهـاي
غـزل را انـسـتـيـتـــوي مـــوســيــقــي جـهــان كــه مــوسـســهاي
غيرانتفاعي در نيويورك است، برگزار ميكند.
يويوما :
يـويـومـا نـهتـنـهـا يـكي از استادان برجسته ويلنسل كــلاسـيــك اســت، بـلـكـه مـوسـس و مـديـر هـنـري پروژه جاده ابريشم نيز هست. اجراي اين پروژه هـنـــري، فـــرهـنـگــي، آمــوزشــي در ســال 1998 در سازماني با همين عنوان توسط يويوما پايهگذاري شــــده و هــــدف از ايــــن پــــروژه گــــرد هـــم آوردن موسيقيدانان كشورهاي مختلفي كه توسط جاده ابريشم به يكديگر متصلند، عنوان شده است. پدر و مـادر ايـن هـنـرمـنـد از چـيـنـيهـاي مـقـيم پاريس بودند كه يويوما نيز در همين شهر به دنيا آمد و از سن 4 سالگي نزد پدر خود به آموزش موسيقي پـــرداخـــت. او ســـال 1976 از دانـشـكــده هــاروارد فارغالتحصيل شد. يويوما بيش از 75 آلبوم منتشر كــرده كــه كــارهــايــش در حــوزه كــلاسـيــك ســاز ويـلـنـسـل يـكـي از پـرفـروشتـريـن كـارهـاست. او 15بـار جـايـزه گـرمـي و يـك بـار نـيـز جايزه گرمي لاتين را دريافت كرده است.
پی نوشت : سه تار نوازی کیهان کلهر را در قسمت موسیقی وبلاگ می توانید دانلود و گوش کنید ، نسخۀ پی دی اف این مطلب در ایـــنــجا هم موجود است.همچنین خواندن این مطلب را هم که توسط بامداد فتوحی در وبلاگ همایون شجریان منتشر شده را به علاقه مندان کیهان کلهر پیشنهاد می کنم.
پی نوشت :
قسمت عکس های روزانه ( یا فوتو بلاگ ) را که به نظرم قسمت جالبی است دو
هفته ای است که به وبلاگ اضافه کرده ام و امیدوارم استفاده لازم را
ببرید.همچنین قسمتی با نام " با معرفت ها " برای با معرفت های عزیز که
قبلاً مطالب وبلاگ را عیناً کپی می کردند درست کردم.
پی نوشت 2 :
دوستان عزیزی که مدتها بود پیام هایی چه از طریق نظرات وبلاگ ، چه از طریق
مسنجر و حتی پیام کوتاه ( اس ام اس قدیم ! ) برای تبادل لینک و ثبت لینک
وبلاگشان در وبلاگ آواز می فرستاند لینک خود را در نظرات همین وبلاگ معرفی
کنند تا لینک آنها را سیستم جدید پیوند های وبلاگ ( که با سیستم گوگل ریدر
کار می کند و بعداً معرفی اش می کنم ) که تا چند روز دیگر در وبلاگ قرار
داده می شود ، ثبت کنم.لازم به ذکر است فقط لینک وبلاگ های با موضوع
موسیقی و هنر تائید می شود و وبلاگ هایی که خبر ها و مطالب کپی در
وبلاگشان قرار می دهند هم تائید نخواهند شد.با تشکر و درود فراوان.